Community

Akkerbouwers in de Veenkoloniën zien de komende jaren de Europese inkomenssteun op de teelt van zetmeelaardappelen gestaag afnemen. Dat betekent dat zij na jarenlang werken met een traditioneel bouwplan van granen, zetmeelaardappelen en suikerbieten op zoek moeten naar nieuwe teelten. Voor het spreiden van de risico’s, het vergroten van de omzet en het aanboren van nieuwe inkomstenbronnen, schetst Erik Arts, bedrijfsadviseur bij Countus de mogelijkheden.

In de Veenkoloniën heeft een groep van een tiental akkerbouwers afgelopen jaar voor het eerst zaaiuien geteeld, als proef samen met Agrifirm. Ook heeft de bollenteelt al een tijdje haar intrede gedaan in de Drentse regio. Het zijn noodzakelijke ontwikkelingen voor Veenkoloniale akkerbouwers om op lange termijn perspectief op een goede toekomst te houden, vindt Arts. ‘Akkerbouwers hebben in dit gebied decennia lang enkel granen, zetmeelaardappelen en suikerbieten geteeld. Slechts drie gewassen, waarbij allen marktwerking geen rol speelt.’
Zowel bij granen, zetmeelaardappelen en suikerbieten worden voor een groot deel of volledig afgezet via pools of quotering aan coöperaties als Agrifirm, Avebe en Cosun. ‘Voor een goed risicoprofiel zijn drie gewassen zonder echte marktwerking te weinig’, oordeelt Arts. ‘Ondanks dat de prijzen op de diverse markten in deze periode zijn verbeterd. Daar komt natuurlijk bij dat Avebe de laatste jaren geen bijdrage heeft geleverd aan het inkomen van de zetmeelaardappeltelers. Dat maakt of een stevige discussie met de coöperatie aangaan of het zoeken naar alternatieven noodzakelijk.’
Veenkoloniale boeren zijn echte plantentelers, nuanceert Arts. Zij zijn specialist in de teelten die zij hebben opgenomen in het bouwplan. ‘De telers hebben de afgelopen jaren veel tijd en kennis gestoken in het zo veel mogelijk verlagen van de kostprijs. Dat was jarenlang ook hun enige aandachtspunt: efficiënt werken en zorgen dat je alle niet-noodzakelijke uitgaven schrapt. Deze vorm van ondernemerschap in combinatie met schaalvergroting heeft velen van hen ook ver gebracht.’
Nieuwe impulsen zijn echter de komende jaren noodzakelijk, waarschuwt Arts, omdat de Europese Unie de inkomenssteun op de teelt van zetmeelaardappelen aan het afbouwen is. Hierdoor ontvangen de telers naar voorlopige schatting straks ruim de helft  (€ 300 - € 400 per ha) minder aan bedrijfstoeslagen uit Brussel dan nu. ‘Telers moeten dus initiatieven gaan ontplooien om meer omzet en inkomsten uit hun bedrijf te realiseren. Dit vraagt een andere vorm van ondernemerschap. Kennis opdoen in nieuwe teelten en het revitaliseren van de handelsgeest.’
De telers die het afgelopen jaar zaaiuien hebben uitgeprobeerd, zijn daar al mee bezig. Net als de akkerbouwers die bloembollen telen of met bessen in de weer zijn. ‘Het enige wat telers moeten doen, is niet op de automatische piloot de buurman kopiëren’, waarschuwt Arts. ‘Maar vooral zelf kijken wat het beste bij je past. Mogelijkheden zijn er voldoende, mits je er natuurlijk zelf de schouders flink onder zet.’
Wel raadt Arts aan een richting te kiezen voor gewassen waarin de vrije markt een rol speelt. Dit stelt de akkerbouwer in staat zijn handelsgeest te slijpen. ‘Je moet ook risico’s durven nemen in de afzet en niet altijd voor de veilige middelmaat gaan met bijvoorbeeld een pool. De tijd is aangebroken om echt verder te kijken dan enkel het afleveren van je kiepwagen met graan bij het depot van je coöperatie. Denk na over nieuwe teelten, maar bijvoorbeeld ook over de mogelijkheid om je gewassen zelf te bewaren. De meeste ondernemers in de Veenkoloniën zijn daar met hun bedrijf groot genoeg voor.’
Arts beseft dat nieuwe teelten in potentie wellicht een kleinere veldopbrengst per hectare wordt gehaald in de Veenkoloniën dan op de kleigronden. Dat hoeft, met een oog op de structuur van de bedrijven, volgens hem niet nadelig te zijn. ‘De bedrijven hebben door de bank genomen al een redelijke tot grote schaalgrootte. Een iets lagere oogst kan dan in marge door het aantal hectares worden gecompenseerd.’